ABD Başkanı Donald Trump, İran ile aylardır süren savaşın sona ermesine yönelik kapsamlı mutabakatın büyük ölçüde hazırlandığını açıkladı. Trump, muahedenin tamamlanması halinde Hürmüz Boğazı’nın tekrar açılacağını duyurdu. Fakat İran cephesi Trump’ın açıklamalarına itiraz ederek boğazın büsbütün özgür geçişe açılacağı tezini yalanladı.
TRUMP: MUTABAKAT BÜYÜK ÖLÇÜDE TAMAMLANDI
Donald Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada ABD, İran ve öteki ülkeler ortasında yürütülen muahedenin büyük ölçüde müzakere edildiğini belirtti.
Trump, “Amerika Birleşik Devletleri, İran İslam Cumhuriyeti ve çeşitli öteki ülkeler ortasında muahede büyük ölçüde müzakere edildi. Son ayrıntılar üzerinde çalışılıyor” sözlerini kullandı.
ABD basınında yer alan bilgilere nazaran hazırlanan mutabakat metni, İran’la çatışmaların sona erdirilmesini, Hürmüz Boğazı’nın kademeli halde tekrar açılmasını ve İran limanlarına yönelik ABD ablukasının hafifletilmesini içeriyor.
Anlaşma kapsamında İran’ın yurtdışındaki birtakım dondurulmuş varlıklarının hür bırakılmasının da planlandığı belirtildi.
İRAN’DAN HÜRMÜZ BOĞAZI ÇIKIŞI
İran’a yakınlığıyla bilinen Fars Haber Ajansı ise Trump’ın “ Hürmüz Boğazı açılacak” açıklamasını gerçeği yansıtmadığı gerekçesiyle reddetti.
Haberde, İran’ın yalnızca savaş öncesi gemi geçiş sayılarına dönülmesine müsaade verdiği lakin bunun savaş öncesindeki “tam hür geçiş” manasına gelmediği vurgulandı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de Hürmüz Boğazı’yla ilgili rastgele bir düzeneğin sırf İran, Umman ve körfez ülkeleri ortasında kararlaştırılabileceğini belirterek, “ABD’nin bu hususta hiçbir yetkisi yok” dedi.
İRAN NÜKLEER PROGRAMINI MASADAN AYIRDI
Tahran idaresi, mevcut görüşmelerde önceliğin çatışmaların sona erdirilmesi olduğunu açıkladı. İran tarafı, nükleer programın mevcut müzakere sürecinin dışında tutulduğunu duyurdu.
İran Dışişleri Sözcüsü Bekayi, hazırlanan 14 unsurluk taslağın geniş kapsamlı barış muahedesine geçiş için birinci çerçeve olduğunu söyledi.
Bekayi, “Son bir haftadır tarafların görüşleri birbirine yaklaşıyor. Son muahedenin 30 ila 60 gün içinde tamamlanması hedefleniyor” tabirlerini kullandı.
Müzakerelerde İran’ın dondurulan varlıklarının hür bırakılması ve ABD’nin deniz operasyonlarıyla ilgili başlıkların öne çıktığı belirtildi.
PAKİSTAN ARABULUCU ROLÜ ÜSTLENDİ
İran ile ABD ortasındaki temaslarda Pakistan’ın değerli arabulucu rolü oynadığı ortaya çıktı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Trump’ın barış gayretlerini överken bölgesel başkanlarla yapılan telefon görüşmelerinin olumlu geçtiğini söyledi.
Şerif, Trump’ın Türkiye, Körfez ülkeleri, Mısır, Ürdün ve Pakistanlı yetkililerle yaptığı görüşmelerin “barış süreci açısından verimli” olduğunu belirtti.
Pakistan ordusu da İran’daki temasların “oldukça yapıcı” geçtiğini açıkladı.
TRUMP’TAN İSRAİL’E TELEFON
Trump ayrıyeten İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile de görüştüğünü açıkladı. Görüşmenin olumlu geçtiğini belirten Trump, mutabakatın son ayrıntılarının kısa mühlet içinde netleşeceğini söyledi.
Ancak İsrail tarafının süreksiz ateşkes ve yaptırımların hafifletilmesine karşı temkinli olduğu tabir edildi. İsrail kaynakları, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarının ve nükleer programının mutabakatta gereğince ele alınmamasından tasa duyuyor.
Netanyahu’nun gelişmeleri kıymetlendirmek üzere güvenlik toplantısı düzenleyeceği aktarıldı.
TRUMP: YA MUAHEDE OLUR YA DA HER ŞEYİ YIKARIZ
Trump, Axios’a verdiği röportajda İran’la mutabakat ihtimalini “yüzde 50-50” olarak değerlendirdi.
ABD Başkanı, görüşmelerin iyi bir mutabakatla sonuçlanabileceğini fakat başarısızlık halinde askeri seçeneğin yine masaya gelebileceğini söyledi.
Trump, “Ya uygun bir mutabakat olur ya da onları büsbütün yok ederiz” sözlerini kullandı.
CUMHURİYETÇİLERDEN TRUMP’A TEPKİ
Trump’ın İran’la mutabakat hazırlığında olduğu savları ABD’de Cumhuriyetçi kanatta da tartışma yarattı. Eski Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, anlaşmayı Obama devrindeki İran mutabakatlarına benzeterek sert tenkitler yöneltti. Pompeo, “Bu yaklaşım Amerika Evvel siyasetiyle uzaktan yakından ilgili değil” dedi.
Beyaz Saray İrtibat Yöneticisi Steven Cheung ise Pompeo’ya sert sözlerle karşılık verdi. Cumhuriyetçi senatörler Lindsey Graham ve Roger Wicker da İran’ın bölgede güç kazanabileceği ihtarında bulundu. Graham, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki tesirinin bölgedeki güç istikrarını değiştirebileceğini savunurken, Wicker ise Trump’ın bu süreçte vereceği kararın siyasi mirasını belirleyeceğini söyledi.
İRAN’DAN ABD’YE GÖZDAĞI
İran Meclis Başkanı ve başmüzakereci Muhammed Bakır Galibaf ise ABD’ye sert ileti verdi. Galibaf, “Trump savaşı yine başlatma yanılgısı yaparsa sonuç Amerika için birinci günden çok daha yıkıcı olur” dedi. İranlı yetkili ayrıyeten ateşkes sürecinde İran ordusunun tekrar organize olduğunu ve ülkenin geri adım atmayacağını söyledi.
